Ах дүү Коен тун давгүй кино бүтээдгээрээ алдартай. Жишээлбэл энэ  эсвэл "Жинхэнэ хат" гэж кино байна. Сүүлийнх нь надад асар их таалагдсан боловч, таалагдаагүй: Спилберг найруулагчийн үргэлж нулимсны булчирхайг цочоохыг оролдсон хөгжим нь давамгайлан, үйл явдалтайгаа зөрдөг нь миний сэтгэлд хүрээгүй.
Хөгжим бол кинонд маш чухал. Хэт нялуун, эсвэл хэт баатарлаг хөгжмүүд үнэндээ миний зэвүүцэл хүргэдэг. Дуу эсвэл хөгжим сэтгэлээс гарч байх ёстой. Энэ учраас энэ киног тусад нь сэдэвлэж, тусад нь бичиж байгаа юм. Коен ах дүү нар хөгжимтэй арай л өөрөөр харьцаг. Үүний нэг жишээ нь, "Ах минь, та ха...

Че Гевара гэж алдарт улаан коммунист хувьсгалч гар байж билээ. Мань эр Кубын үгээгүйчүүдийн хувьсгалын томоохон зохион байгуулагчдын нэг байсан бөгөөд, Куб улс орны залан удирдах хүмүүсийн нэг болсон юм. Гэвч нөхөр Гевара удалгүй уйдаж, Африк тив зорихоор шийдэж гэнэ. Африк Африктаа бүр Конго улсыг зорьж гэнэ. Тэндээ мөн л адил өөрийнхөө хувьсгалт үйл ажиллагаагаа дэлгэж, Патрис Лумумбагийн хөдөлгөөнийг дэлгэрүүлэхэд тусалж гэнэ. Гэвч юу ч бүтээгүй, тэр хувьсгалаас нь. Одоо байгаа байдалтайгаа байгаа. Яг байснаараа байгаа. Ирэх 22-р зуунд ч бас мухар харанхуй хэвээрээ байх ч болно гэдэг таамаг...

Өдрийн тэмдэглэлүүдээ эмхэтгэж байтал, нэг ийм юм таарав. Уул нь аль хэдийнээ бичнэ гэж бодоод л байлаа. Бодохоос цаашгүй болсондоо харамсав. Цаг ч, энерги ч хүрэхгүй олон юмаа орхигдуулахад хүрсэнд гайхаад л сууж байхаас.

Парис
Ядуу хороолол гэж хаа газар бий- гайхаад хэрэггүй. Манайхан л эвдэрхий зам, утаа баас өмхий гэж дургуйцаад байдаг. Гэвч Монмантраас холгүй, 20 минут орчим харсан зүгтээ алхавал, тэр дороо ядуучуудын хороололд газардана. Тэр хавиар бохирын ус гудамжаар урсаж, аймшгийн өмхий үнэрийн дунд хүмүүс гадаа гудсаа дэлгэн унтаж байдаг. Хогоо тэврээд, хурхирсан шиг сайхан нойрмог...

Эрт дээр үед СУИС-ийн уран зургийн ахлах ангийнханд барууны уран зургийн академийн тухай ярьж өгч байсан түүхтэй. Олон зүйлийг ярьж, ойлгуулж чадаагүйд одоо хүртэл харамсдаг. Хоёрхон цагийн дотор Монголын уран зураачид дэлхийд танил, хүлээн зөвшөөрөгдсөн урсгал байхгүйг тайлбарлах амаргүй. Яавал зураач хүн амжилт олж, түм түмэн мөнгө өвөртлөх бэ. Гэвч амжилт гэдэг зөвхөн мөнгөөр хэмжигдэхгүйг ойлгуулаад үз дээ...

Бас зураач хүн амьд байгаа хугацаандаа амжилт олохгүй байх магадлал ч бас өндөр. Зөв асуулт нь бол: "Яаж зураач хүн өөрийн гэсэн онцлогоо олох бэ?" юм. Асуусан асуултын хариуг хангалт...

Саяхан Бүхнийг санах гэдэг нэртэй уран сайхны кино сонжив. Энэ кино нь, аль эртний (1990 оны) Арнольд Шварценеггерын тоглосон киноны римэйк нь юмсанж. Ориг кинонд нь эхнэрийн дүрд хараахан од болж амжаагүй байсан Шэрон Стоун, хэрцгий гар хөл тастдаг Арни ах ба гурван мээмтэй бүсгүйгээр алдартай байсан. Кино нь тийм ч их сүрхий биш ч, цоглог буудалцаа байлдаанаар ба Арни ахын хошин хэллэгээр алдартай болсон. Нэг мэдсэн чинь римэйк нь гарчихсан байж.

Хамгийн түрүүнд, киноны үйл явдлыг өөрчилсөн байх юм. Марс гаригийн колонийг Австрали тивээр орложээ. Харин Дэлхий гариг өөрөө урьд өмнө байгаа...

Эрт урьдын цагт болсон явдал юм даа. Сүмбэр уулыг шалбааг байхад, далай тэнгис уул байхад болсон явдал гэдэг. Флоренц хот Европын дундад зуунд их юм дуулгаж байсан хот байж. Одоо ч байгаа. Эрт урьд цагт тэр хотод нэгэн лам амьдардаг байсан юм- нэр алдрыг нь Жироламо Саванарола гэдэг байв. Жироламо хотынхоо иргэдийг гэмшиж, бусад италичуудыг ёс зүйн хэм хэмжээг хянахыг уриалдаг байв. Хэрэгтэй үед нь бүлт үсэрч, хэрэгтэй үедээ тэмцэлдээ хүч хэрэглэдэг сонин нөхөр байсан юм. Гэвч ихэвчлэн бүлт үсэрдэг байсан. Түүний бүлт үсрэлт нь манайхны "Таван жилийн дотор Азийн бар болно" гэсэн уриатай нилдээ...

Хэд хоногийн өмнө сонин эргүүлэн, ер нь дэлхий дахинаар юу болоод байгаа тухай сонжив. Энд дайн, тэнд байдал тэнцвэргүй байх юм гэнэ. Түүх бичигдсээр л. Хуудас эргүүлж байтал, орон нутгийн мэдээнд монгол гэж томоор бичсэн байхыг хараад, амтархан уншив. Сонины нийтлэлийн тэр гарчиг нь "Монгол хүн хутгалж танхайрав" гэж байв.

Ер нь их хөөрхөн. Тэр танхайрсан залуугийн зургийг нь хүртэл тавьсан байх юм- зургийг нь сайтар ажиглавал, таньдаг царайны дух харагдана. Таньдаг болохоор, өхөөрдсөн байх. Таньдаг ч гэж дээ... Танилцаж байсан түүх нь бүр өрөвдөлтэй.

Мань эрт засаг даргын газрын хүүхдийн хүм...

Аян замд гарах сайхан байдаг. Тэр тусмаа Пинк Флойдыг сонсон, аян замд гарах сайхан байдаг. Бодролд орон, галт тэрэгний цонхоор эрээлжлэн өнгөрөх байгалийн гоо сайхныг ажиглах сайхан байдаг. Саад бартааг даван туулж, алдаатай оноотой бүхнээ ардаа орхин, өөрийн зорьсон зорилгодоо алхам алхмаар ойртож байгаагаа ойлгох бүр ч сайхан. Энэ үед зүүрмэглэн, галт тэрэгний дугуй чагнан алс хол одох сайхан.


...

Зөвлөгөө өгөөч гэж, хүмүүс асуугаад байсан. Гэвч яг тодорхой, ямар талын зөвлөгөө хэрэгтэйгээ ойлгуулж чадахгүй байсан. Бас тодорхой асуулт байгаагүй- тэр учраас тодорхой жор өгч чадахгүй. Бүдэг бадаг асуулт байсан тул, бүдэг бадаг хариулт л өгч чадна. Хүн өөр өөрийнхөө хувь заяаныхаа эзэн, өөрсдөө оролдож, хангалттай алдаа хийснийхээ дараа өөрсдөө юу болоод, юу болохгүй байгаагаа ойлгодог байх даа...

01. Ганц фото зураг дарж байхын оронд цуврал зургаар сэтгэвэл илүү дээр. Хагас ба бүрэн мэргэжилтнүүд цувралаар сэтгэдэг юм. Ганц ганцаар дардаг нь шаврын фото зурагчин гээд ойлгочих. Битги гомдо...

Хэд хоног зав нойргүй гүйсээр байгаад, юу болж өнгөрч байгааг ч анзааралгүй өнгөрөв. Юм болгон өөрийн гэсэн адаг төгсгөлтэй байдаг тул, ажил ч намжиж сэтгүүл сонин эргүүлэх завтай болов. Хартал, сонгууль дөхчхөж. Энэ удаад өнөөх л гундалайнууд, занданшатрууд, чулуунбатууд шударга ёсны төлөө тэмцэхээр амласан гого хуудас хийлгэчхэж.

Хараад, баахан юм бодож суув. Мэдээж өнөөх л юмаа бодно. За, ингээд Монголд томоохон гээч нийгмийн газар хөдлөлт болоод өнгөрлөө. За, бага зэрэг хөрөнгөтэй байсан нь хоосорч, хөрөнгөтэй байсан нь хагартлаа баяжив. Улмаар нийгэмд баян ядуугийн зааг улам ихсэж, цаашид...

© जगन्नाथ